Door: Redactie - 13 oktober 2026 |
Het Stadhuis van Gouda krijgt de eretitel Meesterrestauratie 2027. Een onafhankelijke vakjury roemt het project als compleet restauratieproject, waarin bouwhistorisch onderzoek, ambachtelijk vakmanschap, verduurzaming en hedendaags gebruik op overtuigende wijze samenkomen. Opdrachtgever Gemeente Gouda, architect Van Hoogevest Architecten en aannemer Nico de Bont trokken jarenlang gezamenlijk op, met een resultaat dat voor aannemers en opdrachtgevers in de monumentenzorg een praktisch voorbeeld biedt bij complexe restauraties van rijksmonumenten.
Bij deze meesterrestauratie combineert het stadhuis een middeleeuwse bouwkern met zeventiende- en negentiende-eeuwse aanpassingen en een ingrijpende restauratie uit de jaren vijftig. In plaats van één periode terug te brengen, kozen de betrokkenen ervoor de verschillende bouwlagen te behouden als onderdeel van de geschiedenis van het pand. Bouwhistorisch onderzoek wees uit dat ook onderdelen uit de jaren vijftig meer waarde hadden dan vooraf aangenomen, waardoor zelfs bepaalde installaties uit die periode bleven staan.
De jury prijst vooral hoe het team verduurzaming en technische vernieuwing in deze meesterrestauratie heeft verweven. Het team koos voor laagtemperatuurverwarming en onderzocht zorgvuldig hoe de historische vensters daarop konden aansluiten zonder de monumentale waarde aan te tasten. In de kap en vloeropbouw verwerkten de uitvoerders houtvezel en schapenwol, en nieuwe technische oplossingen testten ze eerst met mock-ups voordat ze deze onzichtbaar inpasten. Voor aannemers die zelf aan duurzaam bouwen werken binnen een monumentale schil, laat dit project zien dat techniek en erfgoed goed te combineren zijn.
Ook de samenwerking binnen het project speelde een grote rol in de uitkomst. Gemeente Gouda, Van Hoogevest Architecten en Nico de Bont trokken vanaf een vroeg stadium gezamenlijk op en stemden werkzaamheden continu op elkaar af. Die aanpak bewees haar waarde toen tijdens de uitvoering veel meer asbest opdook dan vooraf ingeschat. Arjen Witjes van Nico de Bont vertelt: “Wij hebben heel veel weken bespaard door deze manier van samenwerken. Door werkzaamheden gefaseerd uit te voeren en intensief af te stemmen, konden we complexe restauratiewerkzaamheden zorgvuldig uitvoeren.” Voor partijen die een vergelijkbare monumentrenovatie overwegen, is die vroege afstemming vaak de doorslag bij een meesterrestauratie van deze omvang.
De selectie voor de meesterrestauratie kwam voort uit de brede 360 graden blik die bij deze prijs centraal staat. Niet alleen het eindresultaat telde, ook de synergie tussen opdrachtgever, architect en uitvoerder en de manier waarop zij omgingen met onderzoek, dilemma’s en lastige keuzes wogen mee. Een commissie van zes vakprofessionals beoordeelde de inzendingen: Hetty Eikelboom-Nieuwenhuizen van Natuurmonumenten (voorzitter), Renate Pekaar van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Arjan Visch van Salverda Bouw, Maarten Peek van Karakter Erfgoed, Valentijn Carbo van Hendrick de Keyser Monumenten en Daan de Jong van AMSTAM. Wie zelf werkt aan een grote renovatie van een rijksmonument, kan via de subsidieregeling voor grote restauratieopgaven van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed een deel van de kosten dekken.
Naast het Stadhuis van Gouda stonden Museum Prinsenhof Delft, het Westfries Museum in Hoorn, Oud Herlaar in Sint-Michielsgestel en Huis te Manpad in Heemstede op de shortlist voor de meesterrestauratie. Daarmee omvatte de selectie een brede variatie aan opgaven, van stadsgebouwen en musea tot landgoederen en een voormalige boederij op de fundamenten van een middeleeuws kasteel. De eretitel wordt eind januari 2027 uitgereikt in het Stadhuis van Gouda, tijdens een bijeenkomst die vooral in het teken staat van kennisdeling over de gemaakte keuzes en de uitvoering.
