Door: Redactie - 3 augustus 2026 |
De oorlog in Iran houdt de bouwsector in de greep. Sinds de eerste bombardementen eind februari zijn vrijwel alle bouwmaterialen in prijs gestegen, met isolatiemateriaal als grootste uitschieter. Toch hoeven aannemers en inkopers voorlopig niet te vrezen voor een nieuwe golf van forse prijssprongen. Volgens marktkenners is het zwaarste effect achter de rug en stabiliseren de meeste prijzen de komende maanden weer.
De Straat van Hormuz, de belangrijkste vaarroute voor olie- en gastankers tussen de Perzische Golf en de Golf van Oman, is na de Amerikaanse bombardementen op Iran opnieuw gesloten. Even leek de zeestraat weer open te gaan voor tankers, maar sinds 11 juli ligt de doorvaart tot nader order stil. De sluiting volgde op aanvallen van de Iraanse Revolutionaire Garde op zeker twee commerciele schepen bij de zeestraat, waaronder vermoedelijk een Qatarese lng-tanker. Voor de bouw telt dat vooral via de olieprijs, die de afgelopen maanden alle kanten op schoot. Een vat Brent-olie kostte kort na de eerste aanvallen bijna 120 dollar, eind juni was dat minder dan 75 dollar. Begin juli, tijdens de gesprekken over een akkoord, zakte de prijs opnieuw, om daarna weer op te lopen naar zo’n 80 dollar.
De schommelende olieprijs werkt niet rechtstreeks door in de prijs van bouwmaterialen. De sector merkt het vooral via de diesel, vertelt analist Indy Steenbergen van IGG Bouweconomie. De heftruck op de bouwplaats en de vrachtwagen die het materiaal aanvoert, draaien nu eenmaal op diesel. Toen de olieprijs door het dak ging, rekenden leveranciers die hogere transpotkosten door in hun tarieven. Zakt de dieselprijs later weer, dan komt dat pas met vertraging terug in de prijs van bouwmaterialen, omdat leveranciers hun marges eerst willen herstellen.
Ook de gasprijs telt mee. Materialen die veel energie vergen om te maken, reageren direct op een langdurig hoge of lage gasprijs. In juli liep de gasprijs weer op. Houdt die stijging langer aan, dan is de kans groot dat de energie-intensieve bouwmaterialen meebewegen met die trend. Blijft de gasprijs juist laag, dan vlakken die prijzen af.
Beton, staal en aluminium kosten veel energie in de productie. Volgens Steenbergen is de betonprijs sterk gekoppeld aan de logistiek: stijgt of daalt de diesel, dan rekenen leveranciers dat vrijwel een op een door in de betonprijs. Hij verwacht dat deze groep de komende maanden zelfs iets goedkoper wordt, omdat leveranciers de geopolitieke risico’s inmiddels beter weten in te prijzen. Wapeningsstaal ligt sinds begin dit jaar ruim tien procent hoger, terwijl regulier staal en balkstaal nauwelijks veranderden. Bij aluminium ziet IGG een forse daling van het basismateriaal, terwijl branchegenoot BDB juist nog een stijging registreert. Dat verschil komt doordat BDB naar de eindproducten kijkt, waarvan de prijs vaak met vertraging reageert. Omdat het basismateriaal al goedkoper is, dalen die producten mogelijk over enkele maanden mee.
Van alle materialen liet isolatie de sterkste stijging zien. Vooral kunststof isolatiemateriaal maakte in mei grote sprongen en werd sinds eind februari ruim 30 procent duurder, zegt Ted Peek, commercieel directeur van BDB Bouwkostendata. “De vraag naar isolatiemateriaal blijft groot, maar staat in evenwicht met het aanbod”, vult Steenbergen aan. Ook koper werd wat duurder, met ongeveer drie procent. Anders dan bij kunststof speelt daar niet alleen de olieprijs een rol, maar ook de hogere energiekosten die de productie ervan vraagt. Daarmee behoort koper niet tot de grootste uitschieters, al is de stijging bovengemiddeld.
De langdurige onrust rond Iran heeft brede sporen nagelaten op de markt voor bouwmaterialen. Bijna alle materialen werden sinds eind februari duurder, met de energie-intensieve soorten als koplopers. Ook hout hoort daarbij, omdat het vaak van ver komt en de transportkosten zwaar meewegen. Afgelopen jaar steeg de prijs van hard- en zachthout meer dan tien procent, al bewoog die de laatste maanden weinig. Voor de meeste bouwmaterialen werkt de olie- en gasprijs op twee manieren door: via het transport en via de energie die de productie kost. Dat de kosten al langer oplopen, blijkt ook uit de inputprijsindex bouwkosten van het CBS, waarin de materiaalcomponent jaar na jaar hoger uitkomt.
Beide deskundigen zien een duidelijk verschil met begin 2022, toen de Russische inval in Oekraine de markt op zijn kop zette. Die oorlog leidde tot een groot tekort, nu is er nauwelijks schaarste. Steenbergen vangt geen signalen op van grote leveringsproblemen en ziet voldoende voorraad. De huidige onrust raakt vooral aan olie gerelateerde producten, terwijl in 2022 hele productgroepen wegvielen doordat grondstoffen uit Rusland en Oekraine opdroogden.
De bouw heeft van die crisis geleerd, ziet Peek. In contracten leggen opdrachtgevers en uitvoerders steeds vaker vast hoe ze prijsstijgingen onderling verrekenen. Aannemers nemen de risico’s van internationale conflicten bovendien vaker vooraf mee, zodat die al in de prijs van bouwmaterialen verwerkt zitten. Blijft de Straat van Hormuz dicht, dan is het simpelweg afwachten wat dat de komende maanden met de tarieven doet.
