ACM start marktonderzoek naar bouwfraude in de bouwsector

  • ACM start marktonderzoek naar bouwfraude en prijsafspraken in de bouwsector.
  • Team van vijftien ACM’ers spreekt aannemers en opdrachtgevers over aanbestedingen.
  • Boetes voor kartelvorming kunnen oplopen tot 10% van de jaaromzet.

De Autoriteit Consument en Markt start een breed marktonderzoek naar de bouwsector. Volgens toezichthouder ACM is er geen directe aanleiding voor bouwfraude, maar de aanhoudende golf aan nieuwbouw en renovatie van infrastructuur maakt de sector gevoelig voor verboden prijsafspraken. Een team van ongeveer vijftien mensen praat de komende tijd met opdrachtgevers en aannemers, terwijl de eerste conclusies pas volgend jaar komen.

Risico op bouwfraude groeit met de vraag

De aanleiding voor het onderzoek is geen concreet vermoeden van bouwfraude, maar de drukte op de bouwmarkt zelf. Nederland bouwt op volle kracht: naast nieuwe woningen worden ook viaducten, wegen en andere infrastructuur vervangen of opgeknapt. Die drukte is terug te zien in de cijfers. De outputprijsindex voor nieuwbouwwoningen stond in het tweede kwartaal van 2026 op 133,4 punten, 33% hoger dan in 2021 en 4,4% hoger dan een jaar eerder. Ook loon- en materiaalkosten stegen in augustus 2026 met 4,9% ten opzichte van een jaar eerder, terwijl de gemiddelde bouwduur na een vergunning opliep tot bijna twee jaar, tegen anderhalf jaar in 2015. Meer opdrachten en langere doorlooptijden betekenen meer ruimte voor onderling overleg tussen aannemers, en dus meer ruimte voor bouwfraude.

ACM-voorzitter Martijn Snoep zei tegen het Financieele Dagblad dat het risico op afspraken tussen bouwbedrijven groeit zodra er meer opdrachten beschikbaar komen. Minder concurrentiedruk en een volle orderportefeuille maken het voor aannemers aantrekkelijker om onderling de prijs of de winnaar van een aanbesteding af te spreken. Dat soort praktijken geldt juridisch als bouwfraude, ook als het om een enkel project gaat. Daarom kijkt de toezichthouder nu alvast mee, voordat zich grotere problemen voordoen.

Onderzoeksteam klopt al binnen bij aannemers

Het onderzoek is in de praktijk al begonnen. Een team van ongeveer vijftien ACM-medewerkers bracht in november 2025 bedrijfsbezoeken aan drie aannemers in de grond-, weg- en waterbouw, nog voordat de aankondiging naar buiten kwam. De komende tijd gaan de onderzoekers breder in gesprek met zowel opdrachtgevers als aannemers. Ze vragen onder meer of afnemers tevreden zijn met de uiteindelijk vastgestelde prijs voor een bouwproject en of er genoeg concurrentie is tussen de partijen die meedingen naar een opdracht, want juist een gebrek aan concurrentie maakt bouwfraude aantrekkelijk voor bedrijven die anders om de laagste prijs zouden strijden. Bij een overtreding van het kartelverbod kan de ACM boetes opleggen tot 900.000 euro per overtreding, of tot 10% van de jaaromzet van het betrokken bedrijf.

Ommen laat zien hoe bouwfraude er in de praktijk uitziet

Hoe kleinschalige bouwfraude er in de praktijk uitziet, liet de ACM afgelopen juni al zien. Drie infrabedrijven, Van Gelder, Bouwhuis en Timmerhuis Weg & Waterbouw, kregen een kartelboete voor onderlinge prijsafspraken bij een aanbesteding van de gemeente Ommen met een opdrachtwaarde van 153.250 euro. De bedrijven spraken hun inschrijfprijzen onderling af en bepaalden zo wie de opdracht zou winnen, precies het patroon dat Snoep beschrijft: een partij zonder interesse biedt na overleg net boven de andere offertes, zodat het aanbod van de partij die wel wil winnen aantrekkelijker lijkt. Van Gelder meldde de overtreding zelf bij de ACM en kreeg daardoor clementie, Timmerhuis en Bouwhuis kregen boetes tot 30.000 euro. De zaak laat zien dat dit soort fraude niet alleen in grote, zichtbare projecten voorkomt, maar ook bij een gewone gemeentelijke klus van ruim 150.000 euro.

Van Zembla tot nu: toezicht in de bouw

Grootschalige bouwfraude is niet nieuw. Precies 25 jaar geleden bracht het tv-programma Zembla, via klokkenluider Ad Bos, naar buiten dat bouwbedrijven onderling verboden afspraken maakten en prijzen kunstmatig hoog hielden. Een parlementaire enquête concludeerde destijds dat er op grote schaal was gefraudeerd en dat de overheid daardoor miljarden euro’s te veel betaalde, met prijsafspraken die gemiddeld 8,8% te veel kostten. Het eindrapport, ‘De bouw uit de schaduw’, had grote gevolgen: destijds minister Benk Korthals diende zijn ontslag in wegens onjuiste informatie aan de Tweede Kamer, het Openbaar Ministerie startte strafrechtelijk onderzoek en de Nederlandse Mededingingsautoriteit, de voorganger van de ACM, deed invallen bij bouwbedrijven en voerde strengere wet- en regelgeving in. Die geschiedenis verklaart meteen waarom de ACM nu, bij de eerste signalen van een oplopende bouwmarkt, liever vroeg dan laat kijkt of er weer ruimte ontstaat voor bouwfraude. Snoep zei dat hij op dit moment geen aanwijzingen heeft voor fraude van die omvang, maar de huidige drukte op de bouwmarkt is voor de ACM reden genoeg om opnieuw goed te kijken. De eerste conclusies van het lopende onderzoek worden pas volgend jaar verwacht, en tot die tijd blijft het team van vijftien mensen in gesprek met de sector.

Dit artikel delen op je eigen website? Geen probleem, dat mag. Meer informatie.

Avatar foto

Redactie

Dit nieuws is samengesteld door de redactie van BouwNieuwsVandaag.
Lees meer van: Redactie


Digitale Nieuwsbrief

MIS GEEN BOUWNIEUWS: SCHRIJF JE IN VOOR ONZE NIEUWSBRIEVEN!

Kies je nieuwsbrief: 

Door jouw inschrijving voor de nieuwsbrief, ga je akkoord met onze privacy voorwaarden.