Door: Redactie - 16 november 2026 |
Het kabinet maakt zijn stikstofaanpak definitief. Er gaat vandaag een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer dat de huidige stikstofdoelen vervangt door uitstootdoelen per sector, voor landbouw, industrie en mobiliteit. Daarnaast stelt het kabinet een programma vast met maatregelen om die doelen te halen, zodat er via natuurherstel weer ruimte komt voor boer, natuur en bouw.
De huidige stikstofdoelen in de wet zijn gebaseerd op de kritische depositiewaarde (KDW): de grens waarboven stikstofneerslag schade aan de natuur kan opleveren. Omdat de KDW een bewegend doel is, geeft dat voortdurend onzekerheid bij vergunningverlening. Deze omslag in de stikstofaanpak moet voorkomen dat vergunningen keer op keer worden teruggefloten door de rechter. Het kabinet kiest daarom voor uitstootdoelen per sector, zodat elke sector precies weet waar hij voor aan de lat staat. Voor de landbouw wordt de opgave vastgelegd in kilotonnen, met 2035 als jaar waarin de doelen gehaald moeten zijn. De maatregelen om dit te realiseren staan in het Programma Landbouw, Natuur en Stikstof. Voor de bouw is dat relevant: vergunningen lopen al jaren vast door onduidelijkheid over de wet- en regelgeving rond stikstofneerslag, en vaste sectordoelen moeten die duidelijkheid eindelijk brengen.
Omdat het pakket veel vraagt van de landbouw, zet het kabinet vandaag op een rij welke steun boeren kunnen krijgen. Van de gereserveerde 20 miljard euro is een groot deel bestemd voor boeren die willen innoveren, extensiveren, omschakelen, verplaatsen of stoppen. Voor elke keuze is er al een regeling open of komt die binnenkort, met begeleiding door een zaakbegeleider en subsidies voor stal- en managementmaatregelen. Minister Van Essen van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur zegt dat de stikstofaanpak “realisme en beleid dat aansluit op de praktijk” moet opleveren, met een goed inkomen voor boeren nu en later. Met deze stikstofaanpak wil het kabinet voorkomen dat vooral de kleinste bedrijven de rekening betalen. Het kabinet maakt ook afspraken met ketenpartijen over een beloning voor boeren die bijdragen aan milieu, water en natuur. Onderdeel van het stikstofpakket is bovendien geld voor begeleiding bij bedrijfsoverdracht, zodat jonge boeren niet achterblijven.
De zones rond kwetsbare natuurgebieden vormen de kern van de stikstofaanpak. Daar zijn maatregelen het hardst nodig voor vergunningverlening, zodat er in de rest van het land juist meer ruimte ontstaat. De maatregelen richten zich niet alleen op stikstofuitstoot, maar ook op verdroging, versnippering van natuur en waterkwaliteit. Provincies die zelf plannen willen maken voor hun zones, krijgen daarvoor tot september 2028 de tijd. Lukt dat niet binnen de gestelde doelen, dan gelden de rijksregels: een grondgebondenheidsnorm van 1,5 grootvee-eenheid per hectare, een stikstofnorm van 170 kilogram per hectare per jaar en regels voor gewasbescherming. Blijkt een regel niet nodig voor een specifiek gebied, dan kan de minister die regel voor dat gebied uitzetten. Om die omslag te ondersteunen komt er een subsidieregeling Extensieve Landbouw in Zones, een verplaatsingsregeling en meerdere rondes van de vrijwillige beëindigingsregeling, samen goed voor meer dan 9 miljard euro.
Om vergunningverlening verder los te trekken, versnelt het kabinet de invoering van de rekenkundige ondergrens naar 1 juli 2027. Onder die grens is stikstofneerslag zo klein dat een individuele veroorzaker niet met zekerheid valt aan te wijzen; projecten daaronder hoeven dan geen vergunning meer aan te tonen. Dat helpt vooral kleine woningbouwprojecten in gemeenten, infrastructuurwerken en de groep PAS-melders en interimmers die al jaren wachten op duidelijkheid. Daarmee wordt de stikstofaanpak voor het eerst ook voelbaar op de bouwplaats, niet alleen op de kaart van een polder. De versnelling is wel voorwaardelijk: de doelen en maatregelen uit het wetsvoorstel moeten definitief vaststaan en ook de regels voor de zones en de zogenoemde beheersmaatregelen moeten zijn geformaliseerd, voordat de ondergrens daadwerkelijk ingaat. Wie nu al een bouwplan voorbereidt met een beperkte stikstofneerslag, doet er goed aan de komende maanden in de gaten te houden of zijn project onder de nieuwe grens valt.
Dit artikel delen op je eigen website? Geen probleem, dat mag. Meer informatie.