Door: Redactie - 13 november 2026 |
Het aandeel houten nieuwbouwwoningen in Nederland is in vijf jaar tijd ruim verdrievoudigd, van 2,6 naar 6,8%. Vooral industriële houtbouw, waarbij een fabriek complete woningonderdelen maakt, wint terrein. Toch blijkt die opmars niet genoeg om het woningtekort aan te pakken: personeelstekort en beperkte fabriekscapaciteit houden de sector nog ver van de kabinetsambitie om in 2030 de helft van alle nieuwbouw industrieel te bouwen.
Uit de monitor van de Nationale Aanpak Biobased Bouwen, die RVO namens het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening bijhoudt, blijkt dat het aandeel houten nieuwbouwwoningen in vijf jaar is gestegen van 2,6 naar 6,8%. Directeur Michel van Eekert van marktonderzoeksbureau Buildsight noemt dat een aanzienlijke stijging. Hout als bouwmateriaal is op zichzelf niet nieuw, zegt hij: het dient al lang voor hellende dakconstructies en kozijnen. Nieuw is dat bouwers steeds vaker massief hout toepassen, een methode waarbij ook de dragende wanden en verdiepingsvloeren uit hout bestaan. Zo’n verdiepingsvloer scheidt bijvoorbeeld de begane grond van de eerste verdieping. De fundering blijft doorgaans van beton, en bouwers combineren hout vaak met staal en beton. Industriële houtbouw buit die schaalbaarheid uit door onderdelen al in de fabriek te maken. Het rijk wil met de ambitie van minimaal 30% biobased materiaal in nieuwbouwwoningen deze ontwikkeling verder aanjagen.
Minister Elanor Boekholt-O’Sullivan wil dat vanaf 2030 de helft van alle nieuwbouwwoningen industrieel tot stand komt: fabrieken maken dan de onderdelen, en bouwers zetten die op de bouwplaats in elkaar. Die aanpak moet sneller, schoner en met minder arbeidskrachten bouwen mogelijk maken. Het Houtbouw Pact Metropoolregio Amsterdam 2026-2030, dat in november 2025 meer dan honderd gemeenten, ontwikkelaars, corporaties en bouwbedrijven ondertekenden, verbindt die industriële houtbouw aan een concreet doel: in 2030 moet minstens 20% van de woningbouw in de regio uit hout of ander biobased materiaal bestaan, goed voor ongeveer 220.000 ton minder CO2-uitstoot per jaar. Het pact bouwt voort op het convenant uit 2021-2025, waarin het aandeel houtbouw in de regio al groeide van ongeveer een half naar 5%. Arjan Habraken, verbonden aan de Technische Universiteit Eindhoven, noemt de kabinetsambitie optimistisch, maar ziet in standaardisatie en modulaire bouw met 2D-elementen als vloeren, kolommen en wanden wel kansen om op hoog tempo te bouwen.
Die industrialisering botst op een hardnekkig probleem: te weinig personeel. Het Economisch Instituut voor de Bouw becijfert dat de sector in de periode 2027-2030 in totaal 73.000 nieuwe arbeidskrachten nodig heeft om de geplande bouwproductie te realiseren. Opleidingen kunnen daarvan ongeveer 52.000 leveren, de zijinstroom moet ruim 21.000 extra mensen opleveren. Van die instroom is circa 47.000 nodig om vertrekkende werknemers te vervangen en ongeveer 26.000 voor uitbreiding van de productie. Defensie vist in dezelfde arbeidsmarkt, wat de krapte volgens het instituut verder opvoert. Dat maakt het volgens Van Eekert lastig om industriële houtbouw snel op te schalen: de afgelopen jaren gingen meerdere fabrikanten failliet, en de werkplaatsen die overblijven zijn lang niet altijd ingericht om op grote schaal te produceren. “Daar is lang niet genoeg capaciteit voor”, zegt hij. De sector heeft nu al moeite om jaarlijks 75.000 woningen op te leveren, laat staan de 100.000 die het kabinet voor ogen heeft, terwijl het woningtekort oploopt.
Een voorbeeld van waar die opschaling wel lukt, is het woningconcept Flow van BAM Wonen. Het bedrijf combineert houtskeletbouw met massief hout in twee eigen fabrieken, in Oudkarspel en Heerhugowaard, waar gevels, vloeren en dakbalken met digitale precisie en biobased materiaal samenkomen. Door de onderdelen off-site te produceren en op de bouwplaats met droge verbindingen te monteren, daalt de bouwtijd van een woning van gemiddeld twaalf naar drie maanden. De eerste Flow-woningen verrijzen onder meer in Cruquius, Barendrecht, Terneuzen, Valkenswaard, Doetinchem, Leeuwarden en Veenendaal. BAM Wonen stelt dat fabrieksmatig bouwen niet alleen transportbewegingen bespaart, maar dat de lichtheid van hout ook minder energie en kracht tijdens het bouwproces vraagt. “In de fabriek wordt veiliger en energiezuiniger gewerkt. Bovendien wordt exact gemaakt wat nodig is, wat voor minder verspilling zorgt”, stelt het bedrijf. Ook de veranderende vraag naar woningen helpt: waar bouwers vroeger vooral grondgebonden huizen neerzetten, bestaat de nieuwbouw nu vooral uit appartementen, en in appartementenbouw zit volgens Van Eekert veel herhaling, wat uitnodigt tot geprefabriceerd bouwen. Flow laat zien hoe industriële houtbouw er in de praktijk uitziet.
Toch klinkt er ook kritiek op het tempo waarmee industriële houtbouw opschaalt. Habraken wijst erop dat het hout dat Nederlandse bouwers gebruiken vaak uit Duitsland of Oostenrijk moet komen, wat de kosten door hoge benzineprijzen opstuwt. “Maar de verdere ontwikkeling van standaardisatie en productietechnieken zal dit verschil verkleinen”, zegt hij, al moet naast de kosten ook de impact op de natuur een rol spelen bij de keuze voor hout. Van Eekert ziet meer duurzaam bouwen met hout voorlopig niet als dé oplossing voor het woningtekort: de capaciteit ontbreekt simpelweg om op de benodigde schaal te produceren. Hoe de sector dat gat tussen ambitie en praktijk dicht, bepaalt mede of de kabinetsdoelstelling van 2030 meer wordt dan een datum op papier.
Dit artikel delen op je eigen website? Geen probleem, dat mag. Meer informatie.
Onafhankelijk nieuwsplatform voor de bouw in Nederland en België. Dagelijks bouwnieuws, achtergronden, projecten en de complete bouwagenda.
