Door: Redactie - 19 november 2026 |
Onduidelijke duurzaamheidsregels zorgen in de bouwsector voor hogere kosten en een voorzichtige houding bij innovatie, blijkt uit onderzoek van het lectoraat Supply Chain Finance van hogeschool Windesheim en Building Materials Europe. Een gedeelde definitie van duurzaam bouwen ontbreekt, waardoor bedrijven producten moeilijk kunnen vergelijken. Terwijl Nederlandse en Europese regels zich opstapelen, blijft de kern van het probleem onopgelost: niemand rekent duurzaamheid op dezelfde manier door.
De ambitie om duurzaam te bouwen leeft breed in de sector, maar een gemeenschappelijke aanpak binnen duurzaam bouwen ontbreekt. Verschillen in definities, kennis, meetmethoden en duurzaamheidsregels van lokale en regionale vergunningverleners maken dat beleid en praktijk niet altijd op elkaar aansluiten. Dat wordt zichtbaar bij de keuze voor isolatiemateriaal. Sommige producten vragen in de productiefase relatief veel energie en hebben daardoor aanvankelijk een hogere milieu-impact, terwijl ze in de gebruiksfase aanzienlijk meer energie besparen. Over de volledige levenscyclus kan hun impact daardoor juist lager uitvallen dan die van alternatieven. Kijkt een subsidieregeling vooral naar de productiefase, dan dreigt de beste oplossing over de hele levensduur buiten beeld te blijven. Bepalend is welke rekenmethode wordt gebruikt: alleen de uitstoot tijdens productie, de besparing tijdens gebruik, of ook onderhoud, hergebruik en verwerking aan het einde van de levensduur.
Die duurzaamheidsregels lopen niet alleen uiteen tussen methodieken, maar ook tussen landen, regio’s en gemeenten, zegt John Tros, Group Senior Vice President Operations bij Building Materials Europe. “Eenzelfde bouwproduct kan in Nederland een andere milieuscore krijgen dan in Duitsland, omdat landen verschillende databronnen en rekenmethoden hanteren,” zegt Tros. “Dat maakt het voor internationaal opererende bedrijven ingewikkeld om producten over landen heen eerlijk te vergelijken.” Ook binnen Nederland lopen regionale en lokale wet- en regelgeving uiteen: vergunningverleners stellen aanvullende eisen en kijken niet eenduidig naar dezelfde producten. Voor bouwbedrijven, groothandels en opdrachtgevers die steeds vaker moeten aantonen dat zij verduurzamen, is dat een lastige opgave. Door een gebrek aan eenduidige informatie over CO2-uitstoot, grondstoffengebruik, watergebruik, schadelijke stoffen, levensduur en hergebruik is vaak niet duidelijk wat precies onder duurzaam bouwen valt.
Onderzoeker Christiaan de Goeij ziet door onduidelijke duurzaamheidsregels een fundamenteel probleem: bedrijven moeten verduurzamen, maar beschikken niet over eenduidige informatie om producten goed te vergelijken. “Als partijen in de keten verschillende definities hanteren, ontstaat onduidelijkheid over welke keuzes daadwerkelijk bijdragen aan duurzaamheid,” zegt De Goeij. “Dat maakt investeren ingewikkelder en vergroot de kans op inefficiëntie.” Bedrijven moeten zelf informatie verzamelen en vertalen naar verschillende eisen en meetmethoden, wat tijd, kennis en extra administratie vraagt. Die kosten werken volgens Tros door in de prijs van bouwprojecten en jagen de bouwkosten verder omhoog. Bedrijven kiezen volgens De Goeij eerder voor bekende producten als ze niet zeker weten of een nieuwe oplossing aan alle regels voldoet, terwijl diezelfde innovatie bij een andere meetmethode ineens minder duurzaam kan blijken. Duurzaamheidsregels die verduurzaming moeten stimuleren, remmen vernieuwing op die manier juist af.
Volgens Tros begint de oplossing met betrouwbare productdata en heldere afspraken over het gebruik daarvan. Een eerste stap is een bredere toepassing van Environmental Product Declarations, het gestandaardiseerde milieupaspoort waarin de impact van een bouwproduct over de volledige levenscyclus wordt vastgelegd, van CO2-uitstoot tot watergebruik en afvalstromen. “Op het moment dat leveranciers deze informatie op een uniforme manier beschikbaar maken, ontstaat een gemeenschappelijke taal voor de hele keten,” zegt Tros. “Architecten, aannemers en opdrachtgevers kunnen producten dan vergelijken op basis van dezelfde gegevens en definities.” Nederland bouwt met de milieuprestatie-eis voor gebouwen al deels op die aanpak voort: die rekent met productdata uit de Nationale Milieudatabase. Ook Europa zet die lijn door. Vanaf 8 januari 2026 moet de CE-markering van bouwproducten een opgave van het broeikasgaspotentieel bevatten, en vanaf 2032 volgt de volledige levenscyclusrapportage. Zulke duurzaamheidsregels helpen volgens Tros alleen als ze eenduidig worden toegepast: “Met een gezamenlijke standaard die eenduidig geïmplementeerd wordt, kunnen beleid en praktijk beter op elkaar aansluiten.”
Volgens De Goeij kan geen enkele partij dit vraagstuk alleen oplossen. “Door samen te werken aan een gedeeld begrippenkader ontstaat meer duidelijkheid over wat duurzaamheid betekent en hoe dit wordt gemeten,” zegt hij. “Daarbij moet je niet alleen naar CO2-uitstoot kijken, maar ook naar materiaalimpact, levensduur, onderhoud en circulariteit.” Grote producenten, bouwbedrijven, groothandels en overheden moeten samen bepalen welke productinformatie nodig is en hoe die in de hele keten wordt gebruikt. De druk neemt toe: per 1 juli 2026 worden de milieuprestatie-eisen voor gebouwen in Nederland aangescherpt, met voor het eerst ook eisen voor scholen, winkels, zorggebouwen en industriehallen. “Meer regels leiden niet vanzelf tot duurzamere gebouwen,” stelt Tros. “Begin daarom niet met rapportageverplichtingen, boetes en belastingen voor eindgebruikers, maar met een heldere basis: verplicht alle bouwproducten te voorzien van een EPD.” Zodra die productdata breed beschikbaar en eenduidig zijn, kan de markt er volgens hem direct op sturen.
Dit artikel delen op je eigen website? Geen probleem, dat mag. Meer informatie.