Door: Redactie - 15 oktober 2026 |
Het Mobiliteitsfonds moet deze week harde knopen doorhakken. Terwijl bruggen scheuren vertonen, sluizen haperen en wegen verouderen, beslist het kabinet welke verkeersprojecten de komende jaren wel en welke voorlopig geen geld krijgen. Een miljardentekort dat tot 80 miljard euro in 2040 kan oplopen, dwingt tot een scherpe prioritering tussen onderhoud en nieuwbouw, met grote gevolgen voor aannemers, wegenbouwers en toeleveranciers in de hele sector.
Nederland piept en kraakt. Zestig jaar na de grote verkeersprojecten uit de wederopbouw is veel infrastructuur versleten. Bruggen gaan tijdelijk dicht vanwege scheuren, sluizen haperen en het wegdek van tal van rijkswegen is aan vervanging toe. Tegelijk liggen er ambities voor nieuwe spoorlijnen zoals de Nedersaksenlijn tussen Groningen en Twente en de Lelylijn naar het noorden, bedoeld om de bereikbaarheid te verbeteren. Voor bouwbedrijven die deze bruggen en sluizen onderhouden, betekent de veroudering extra inspecties en vaak kostbare noodreparaties.
Waar eerdere kabinetten projecten bij geldgebrek vaker op pauzestand zetten, kondigden infrastructuurminister Vincent Karremans (VVD) en staatssecretaris Annet Bertram (CDA) dit voorjaar aan dat er harde keuzes aankomen. Eind deze week wordt duidelijk welke projecten de komende acht jaar wel geld krijgen, en welke voorlopig blijven liggen. De nadruk verschuift naar het in stand houden van bestaande wegen, bruggen en sluizen, niet naar grootschalige nieuwbouw. Het beschikbare budget in het Mobiliteitsfonds is simpelweg niet toereikend voor alle wensen tegelijk, en regiobestuurders wachten in spanning af wat dit voor hun provincie betekent.
Eerder gemaakte afspraken bieden, zolang er geen definitief contract getekend is, geen enkele zekerheid. Toenmalig minister Thierry Aartsen gaf vorig jaar nog het startsein voor de Nedersaksenlijn, maar het project ligt alsnog gewoon ter overweging op tafel. Noord-Nederlandse ondernemersorganisaties en onderwijsinstellingen stuurden daarom deze week een brandbrief aan het kabinet om niet te morrelen aan de plannen.
Provinciebestuurder Jeroen van Dijken (Zuid-Holland, VVD) begrijpt de afweging, maar waarschuwt voor eenzijdige focus op onderhoud. „De afgelopen jaren was er te veel aandacht voor nieuwe projecten”, zegt hij over het totale plaatje. „Maar als we nu alles op onderhoud richten, raakt het land op slot.” Hij wijst op de verbreding van de snelweg A20, nodig om grote nieuwe woonwijken bereikbaar te houden. Het Mobiliteitsfonds moet dus niet alleen bestaand asfalt en beton overeind houden, maar ook ruimte overlaten voor groei.
De Friese gedeputeerde Matthijs de Vries (ChristenUnie) noemt de al jaren slepende verbreding van de Kornwerderzandsluis als voorbeeld van een project met economische impact. Door de verbreding kunnen grotere schepen het IJsselmeer bereiken, wat een directe impuls geeft aan regionale bedrijven en de bouwbedrijven die er materieel doorheen vervoeren. „Niet investeren in nieuwe projecten betekent problemen voor je uitschuiven”, stelt De Vries.
Voor aannemers en wegenbouwers is dit meer als een politiek debat. Elk uitgesteld onderhoudscontract of elke vertraagde aanbesteding raakt direct de planning van materieel, personeel en onderaannemers. Opdrachtgevers die nog twijfelen over een aanbesteding, doen er goed aan rekening te houden met vertraging in de besluitvorming. Een helder langetermijnbeeld vanuit het Mobiliteitsfonds is daarom net zo belangrijk als de hoogte van het budget zelf.
Zoveel wensen, zo’n groot tekort. Het kabinet maakte bij het regeerakkoord bijna 10 miljard euro extra vrij tot 2030 en voegde op Prinsjesdag 2026 nog eens 5,1 miljard euro tot 2040 toe aan het Mobiliteitsfonds. Toch blijft er een infrastructuurtekort van tientallen miljarden euro’s over.
Na debatten met de Tweede Kamer is een scorelijst opgesteld om de afweging eerlijker te maken. Daarin wordt, naast de focus op onderhoud en veiligheid, gekeken naar beschikbare stikstofruimte, de impact per uitgegeven euro en de gevolgen voor woningbouw. Om nieuwe wijken te kunnen bouwen, moet een gebied immers wél goed bereikbaar zijn, anders stokt de vergunningverlening alsnog.
Gedeputeerden hebben meermaals met bewindspersonen om tafel gezeten, maar wat de lijst voor hun eigen projecten betekent, is nog onduidelijk. Een laatste overleg dat in de zomer was aangekondigd, is meermaals verplaatst. „Het kabinet was het onderling nog niet eens”, stelt Van Dijken. Deze week volgen alsnog gesprekken. „Al vraag ik me af hoeveel ruimte we nog krijgen”, aldus De Vries.
Beide bestuurders begrijpen dat het kabinet door het geldtekort keuzes moet maken. De Vries hoopt op een afweging die voor heel Nederland in balans is. CDA-Tweede Kamerlid Lucienne Boelsma diende daarom samen met de ChristenUnie moties in die het belang van de regio onderstrepen. „Daar ga ik op letten zodra de lijst er is”, zegt ze.
Tegelijk erkennen de regiobestuurders dat er uiteindelijk simpelweg meer geld naar het ministerie moet. Boelsma snapt dat, maar ziet het niet zomaar gebeuren. „Geld moet wel ergens vandaan komen. Wat dekking betreft staan politiek gezien de neuzen niet bepaald dezelfde kant op.” Zodra de scorelijst bekend is, gaat de Tweede Kamer erover debatteren, en barst het lobbywerk vanuit provincies, gemeenten en de bouwsector naar verwachting los.
Voor opdrachtgevers en uitvoerders in de wegenbouw en bruggenbouw is vooral van belang dat projecten die nu geen geld krijgen, wel perspectief houden. De jaarlijkse 300 miljoen euro die eerder is vrijgemaakt voor regionale bereikbaarheid moet daarbij helpen, net als de 1,5 miljard euro die specifiek voor groot onderhoud is gereserveerd. „Volgend jaar is er daarnaast weer een Voorjaarsnota”, zegt Boelsma. „Tot die tijd moeten we kijken of we op andere manieren alsnog geld kunnen vrijmaken.” Ze denkt daarbij aan speciale leningen of samenwerkingen met andere ministeries, zoals Defensie. Voor de sector telt vooral of de uitkomst van deze week voldoende zekerheid biedt om aanbestedingen, personeelsplanning en materieelinzet voor de komende jaren vast te leggen, ongeacht hoeveel budget het Mobiliteitsfonds uiteindelijk krijgt.
