Door: Redactie - 30 januari 2026 |
De Ontwerp-Nota Ruimte, die eind vorig jaar veel aandacht kreeg, heeft ook reacties uitgelokt bij de provincies. In december leverden zij hun zienswijze in, waarin ze twee belangrijke punten naar voren brengen: het ontbreken van een concrete uitvoeringsagenda en hun eigen rol als gebiedsregisseur. Hoewel ze waardering hebben voor de centrale plek van ruimtelijke ordening op de rijksagenda, zien ze ruimte voor verbetering. De Nota Ruimte biedt volgens hen een brede analyse, maar mist duidelijke keuzes en praktische instrumenten voor de uitvoering.
De provincies erkennen dat de huidige Nota Ruimte een gedegen overzicht geeft van de grote ruimtelijke opgaven. Bovendien onderstrepen zij het belang van de samenhang tussen beleidsstukken als de Nota Ruimte en het landelijke debat over ruimtelijke ordening.
Volgens de provincies is het lastig om zonder expliciete keuzes te bepalen hoe verschillende belangen samenkomen. In het licht van de Nota Ruimte blijft het moeilijk om gericht te sturen in de gebiedsontwikkeling. Ze pleiten daarom voor meer concrete handvatten in het beleid.
De provincies zien zichzelf als scharnier tussen nationale doelen en regionale uitvoering. Daarbij vinden zij het noodzakelijk dat de relatie tussen regie, provincie en het beleid van de Nota Ruimte helder is. Ze willen niet alleen rijksbeleid uitvoeren, maar ook samenhang organiseren. Dit betekent ruimte voor maatwerk binnen landelijke kaders. Ze vragen om duidelijkheid over de rolverdeling tussen Rijk en regio.
Deze positionering raakt aan de bestuurlijke verhoudingen. Het Rijk neemt meer regie, maar hoe dit aansluit bij bestaande taken blijft onduidelijk, zoals wordt besproken in de context van de Nota Ruimte voor provincies. Provincies willen stabiele afspraken voor langdurige processen in gebiedsontwikkeling.
Een belangrijke kanttekening is het ontbreken van een uitvoeringsagenda. De ambities in de Nota Ruimte zijn benoemd, maar hoe deze gerealiseerd worden, blijft vaag. Wanneer het gaat om concrete uitvoering, wijst men ook op de rol die de Nota Ruimte hierin moet vervullen. Projecten lopen vaak vast op zaken als netcongestie of waterbeschikbaarheid. Het is niet altijd helder wie verantwoordelijk is voor oplossingen.
Provincies wijzen erop dat zonder concretisering de druk op regionale overheden toeneemt.Veel randvoorwaarden spelen echter op nationaal niveau. Overigens benadrukken zij dat randvoorwaarden duidelijk moeten worden verankerd. Een duidelijke agenda met instrumenten en financiering is daarom nodig.
Over water en bodem zijn de provincies gematigd positief. Deze thema’s krijgen aandacht in de verdere uitwerking van de Nota Ruimte, maar het principe ‘water en bodem sturend’ is niet langer leidend. Dit baart zorgen, omdat deze factoren de draagkracht van gebieden bepalen. Onzekerheid hierover kan plannen minder haalbaar maken.
Provincies vragen om meer duidelijkheid over de rol van water en bodem. Dit zou realistische verwachtingen te scheppen. Heldere kaders zorgen daarnaast voor voorspelbare en robuuste gebiedsontwikkeling.
Bij wonen sluiten provincies aan bij rijksdoelen, maar ze pleiten voor een bredere blik. Woningbouw moet geen losse opgave zijn, maar deel van wat in de Nota Ruimte wordt omschreven als integrale gebiedsontwikkeling. Herstructurering en transformatie van bestaande gebieden bieden kansen. Wonen kan zo gekoppeld worden aan groen en mobiliteit.
Deze aanpak geeft ruimte voor kwaliteit en samenhang. Een eenzijdige focus op nieuwbouw vindt men te beperkt.In het kader van regionale Nota Ruimte vraagstukken zien provincies meerwaarde in een gecombineerde benadering van ruimtelijke opgaven.
De zienswijze van de provincies toont dat ze de Nota Ruimte als een goede basis zien.Desondanks geven zij aan dat de stappen richting een definitieve Nota Ruimte regionale verankering vereisen voor succesvolle implementatie. Ze nodigen het Rijk uit om het uit te werken tot een volwaardige omgevingsvisie. Dit vraagt om een uitvoeringsagenda en heldere afspraken.
De boodschap van de provincies is constructief, maar duidelijk. Voor effectieve gebiedsontwikkeling zijn nadere keuzes nodig. Het vervolgproces zal bepalen hoe bruikbaar de Rijks Nota Ruimteuiteindelijk wordt voor regionale uitvoering. De manier van aanscherpen is van groot belang.
Provincies benadrukken dat ‘elke regio telt’ meer vraagt dan woorden. Het vereist een nieuwe samenwerking en investeringen. Gebiedsontwikkeling en de uitwerking van de Nota Ruimte moeten een gezamenlijke verantwoordelijkheid zijn van Rijk en regio. Dit betekent afspraken over doelen en middelen, afgestemd op regionale kenmerken.
Dit artikel delen op je eigen website? Geen probleem, dat mag. Meer informatie.
