Bouwend Nederland wil af van drie-opdrachtgeverseis

• Bouwend Nederland wil de drie-opdrachtgeverseis uit de Zelfstandigenwet schrappen.
• Grote infraprojecten duren vaak langer dan twee jaar bij dezelfde opdrachtgever.
• Inwerkingtreding volgt naar verwachting niet eerder dan 1 januari 2028.

Bouwend Nederland wil dat de eis van minimaal drie opdrachtgevers uit de nieuwe Zelfstandigenwet verdwijnt voor de bouw en infra. Volgens de branchevereniging past die eis niet bij projecten die jaren duren, waarbij een zelfstandige soms langdurig voor één opdrachtgever werkt. In haar consultatiereactie waarschuwt de organisatie dat opdrachtgevers hierdoor terughoudender worden bij het inhuren van zzp’ers op langlopende klussen in de sector.

Zelfstandigenwet knelt bij langlopende bouwprojecten

Het wetsvoorstel verlangt dat een zelfstandige in het lopende en het voorafgaande kalenderjaar samen minimaal drie opdrachtgevers heeft gehad om aan de zelfstandigentoets te voldoen. Bouwend Nederland vindt die eis onvoldoende aansluiten bij de praktijk in bouw en infra. Grote infraprojecten lopen vaak langer dan twee jaar, waardoor een zelfstandige geruime tijd voor dezelfde opdrachtgever werkt en toch gewoon ondernemer blijft. De Zelfstandigenwet moet die zelfstandige dan niet meteen als risico behandelen. De branchevereniging wil de eis daarom schrappen of er op zijn minst een weerlegbare aanwijzing van maken, zodat opdrachtgevers niet uit voorzorg alleen nog zelfstandigen met al drie klanten inhuren. Wie niet aan de eis voldoet is niet automatisch werknemer, maar valt buiten de veilige haven die de wet moet bieden. Opdrachtgevers moeten de arbeidsrelatie dan zelf via de bestaande regels beoordelen, met alle onzekerheid die dat met zich meebrengt voor zowel hen als voor zzp’ers in de bouw.

Bindende ondernemersverklaring als alternatief

Met de Zelfstandigenwet wil het kabinet vooraf meer duidelijkheid geven over de vraag of iemand zelfstandige is of feitelijk werknemer. Bouwend Nederland steunt dat uitgangspunt, maar vindt dat opdrachtgevers niet zelf de omzetgegevens, verzekeringen en pensioenvoorzieningen van zelfstandigen hoeven te beoordelen. De organisatie pleit voor een bindende, eenvoudig te controleren ondernemersverklaring waarop ook toezichthouders en handhavers kunnen vertrouwen. Zo’n verklaring moet voorkomen dat elke opdrachtgever zelf jurist wordt om de bouwregelgeving rond zelfstandigen goed toe te passen. De internetconsultatie over het wetsvoorstel liep tot 29 oktober 2026.

Bouwplaatsregels zijn geen bewijs van dienstverband

Bouwend Nederland wil ook voorkomen dat gewone afspraken op de bouwplaats gelden als bewijs van werkgeversgezag. Denk aan vaste werklocaties, projectplanningen, toolboxmeetings, veiligheidsregels, werkvergunningen en kwaliteitscontroles. Die afspraken zijn volgens de organisatie nodig voor veiligheid, kwaliteit en samenwerking en mogen op zichzelf geen reden zijn om een zelfstandige als werknemer aan te merken. Zelfstandigen dragen ook zelf verantwoordelijkheid voor hun bedrijfsvoering: verstrekken ze bewust onjuiste informatie over hun ondernemerschap, dan mag de opdrachtgever daar niet alleen voor opdraaien. Ook schijnzelfstandigheid speelt hierin mee, want de Belastingdienst blijft daarop handhaven zolang de nieuwe Zelfstandigenwet nog niet geldt.

Wat de Zelfstandigenwet betekent voor aannemers

De internetconsultatie over de Zelfstandigenwet sloot op 29 oktober 2026. Het kabinet kan het wetsvoorstel nog aanpassen, waarna de Tweede en Eerste Kamer het behandelen. Naar verwachting treedt de Zelfstandigenwet niet eerder dan 1 januari 2028 in werking. Tot die tijd geldt de bestaande praktijk en moeten aannemers, projectontwikkelaars en inkopers zelf inschatten hoe streng ze de drie-opdrachtgeverseis toepassen bij het inhuren van zelfstandigen. Voor de sector telt vooral dat de uiteindelijke Zelfstandigenwet recht doet aan de aard van bouw- en infraprojecten, die vaak jaren duren en waarbij één zelfstandige toch gewoon ondernemer kan blijven.