Door: Redactie - 6 februari 2026 |
Vanaf 1 januari 2026 wordt de CBAM-heffing, ofwel het Carbon Border Adjustment Mechanism, financieel van kracht binnen de Europese Unie. Bedrijven die jaarlijks meer dan 50 ton staal of aluminium importeren uit landen buiten de EU, moeten dan een extra belasting betalen. Deze heffing is gebaseerd op de hoeveelheid CO2 die tijdens de productie is uitgestoten. Het doel? Een eerlijk speelveld creëren voor producenten binnen en buiten de EU, terwijl de uitstoot wereldwijd wordt teruggedrongen.
Het CBAM-systeem is een belangrijk onderdeel van het vernieuwde emissiehandelssysteem van de EU. Het legt een importheffing op aan CO2-intensieve producten die buiten de unie zijn gemaakt. Denk hierbij niet alleen aan staal en aluminium, maar ook aan ijzer, cement, kunstmest, waterstof en elektriciteit. Deze producten veroorzaken samen bijna 40 procent van de wereldwijde broeikasgasuitstoot, zo stelt de EU.
Met de CBAM-heffing wil de EU voorkomen dat buitenlandse fabrikanten een voordeel hebben. Buiten de EU gelden vaak minder strenge klimaatregels. Dit kan leiden tot oneerlijke concurrentie met Europese producenten, die wel aan strengere milieunormen moeten voldoen. De heffing aan de grens compenseert dit verschil. Het tarief komt overeen met de CO2-kosten die binnen de EU voor vergelijkbare producten gelden.
Daarnaast heeft CBAM een breder doel. Het moet de uitstoot van broeikasgassen buiten Europa verminderen. Dit sluit aan bij de ambities van de Europese Green Deal. Door deze maatregel worden buitenlandse producenten gestimuleerd om hun productieprocessen te verduurzamen. Zo draagt CBAM bij aan wereldwijde klimaatdoelen.
Hoewel de financiële heffing pas in 2026 volledig van kracht is, geldt de rapportageverplichting al langer. Sinds 1 oktober 2023 moeten importeurs van CO2-intensieve goederen de uitstoot van hun producten registreren. Dit jaar, vanaf 1 januari 2024, komt daar een betalingsverplichting bij. Bedrijven moeten nauwkeurige gegevens aanleveren over de emissies die bij de productie zijn vrijgekomen.
Het is voor importeurs belangrijk om de werkelijke emissiegegevens te gebruiken. Deze kunnen ze verkrijgen van hun buitenlandse leveranciers of fabrikanten. Vooraf moet wel worden gecontroleerd of deze partijen de juiste EU-goedkeuring hebben. Als er geen specifieke data beschikbaar zijn, vallen bedrijven terug op standaard emissiewaarden. Deze waarden, vastgesteld door de Europese Commissie per land en productgroep, zijn vaak hoger. Dit leidt meestal tot een duurdere heffing.
Een overzicht van de standaard emissiewaarden die vanaf 2026 gelden, is online beschikbaar. Importeurs doen er goed aan om dit te raadplegen en te vergelijken met eigen data. Zo voorkomen ze onnodig hoge kosten.
Om bedrijven te ondersteunen, heeft de Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) een handige tool ontwikkeld. De gratis CBAM-Kostencalculator geeft inzicht in de te verwachten kosten. Gebruikers kunnen standaardwaarden invoeren, maar ook eigen emissiegegevens toevoegen voor een preciezere berekening. Dit helpt bij het plannen van de financiële impact van de heffing.
Rapportage verloopt via een speciaal CBAM-register. Voor de overgangsperiode, van 1 oktober 2023 tot eind 2025, wordt een tijdelijk register gebruikt. Vanaf 2026 komt het definitieve register in gebruik. Dit maakt het voor bedrijven eenvoudiger om aan de verplichtingen te voldoen.
De EU heeft plannen om het CBAM-systeem verder uit te breiden. Vanaf 1 januari 2028 komen mogelijk meer producten onder de regeling te vallen. Het gaat dan om goederen zoals wasmachines, industriële robots, productiemachines, elektromotoren en elektrakabels. Met deze uitbreiding wil de EU het speelveld voor interne en externe producenten nog verder gelijk trekken.
Voor importeurs betekent dit extra aandacht voor toekomstige regels. Het is verstandig om nu al te investeren in het verzamelen van emissiegegevens. Zo zijn ze beter voorbereid op de uitgebreidere verplichtingen die eraan komen. Het CBAM-systeem blijft zich ontwikkelen, en bedrijven moeten meebewegen om compliant te blijven.
Bron: Bouwen met Staal
