Door: Redactie - 17 juli 2026 |
Netbeheerders krijgen een recordaantal aanvragen voor nieuwe en zwaardere stroomaansluitingen. Vlak voor de deadline van 1 juli dienden ontwikkelaars in Utrecht en Zuid-Holland aanvragen in voor 50.000 nieuwe woningen, uit vrees dat hun projecten door netcongestie op een wachtlijst belanden. De haast tekent hoe sterk de bouwplanning inmiddels afhangt van de ruimte op het elektriciteitsnet. Voor bouwbedrijven is de boodschap helder: wie te laat aanklopt, wacht.
Sinds 1 juli gelden nieuwe regels voor kleinverbruiksaansluitingen, de categorie waaronder woningen vallen. Heeft het elektriciteitsnet in een gebied geen ruimte meer, dan schuiven verse aanvragen door naar een wachtlijst. Woningbouw houdt voorrang op veel andere functies, al biedt die voorrang door de netcongestie geen garantie meer. In de provincies Utrecht en Zuid-Holland geldt deze zomer al een voorlopige aansluitstop, precies het scenario dat ontwikkelaars wilden voorkomen.
De cijfers laten de druk zien. Alleen in die twee provincies kwamen in de eerste jaarhelft 465 aanvragen voor woningbouw binnen. Omdat het gemiddeld om 108 woningen per aanvraag gaat, telt dat op tot tienduizenden nieuwe huizen. Die plannen moeten nog wel langs de netcongestieregels, de ruimtelijke kaders en de politieke besluitvorming voordat er een schop de grond in gaat.
Netbeheerder Stedin ziet het aantal aanvragen voor nieuwe elektriciteitsaansluitingen in de eerste helft van dit jaar met ruim 80 procent stijgen ten opzichte van dezelfde periode in 2025. Aanvragen voor verzwaring, vooral van eenfase naar driefasenaansluitingen, namen zelfs met 91 procent toe, met een piek in juni. De grote netbeheerders en Bouwend Nederland hadden bouwers al opgeroepen hun aanvragen voor juli in te dienen, uit voorzorg voor de netcongestie.
Woordvoerder Diederik van Herwijnen van Enexis herkent het beeld. “Zo’n sterke toename als in de afgelopen maanden zagen we nog nooit”, zegt hij. Sinds de invoering van het prioriteringskader van toezichthouder ACM versnelt het aantal aanvragen, van huishoudens tot ontwikkelaars. Ook Liander meldt dat er in 2026 al net zoveel aansluitverzoeken binnenkwamen als in het hele vorige jaar.
Voor de branche heeft de netcongestie gevolgen die verder reiken dan de planning alleen. Techniek Nederland roept installateurs, woningcorporaties en opdrachtgevers op om verduurzaming niet langer automatisch te koppelen aan een zwaardere aansluiting. Programmamanager Energie Thomas Piessens ziet een kanteling: “We moeten af van het uitgangspunt dat verduurzaming of nieuwbouw vanzelf een zwaardere aansluiting krijgt.”
Volgens Piessens past die reflex niet meer bij de huidige netcapaciteit. Netcapaciteit hoort een randvoorwaarde te zijn bij het ontwerp, niet een sluitpost aan het einde van het project. Dat vraagt om vroeg overleg tussen overheden, ontwikkelaars, bouwers en de installatietechniek, zodat een woning binnen de beschikbaare capaciteit blijft en de netcongestie niet pas op de bouwplaats voelbaar wordt.
De files op het net drijven ook consumenten naar de netbeheerder, uit angst voor een wachtrij. Dat zet extra druk op een toch al overbelast stroomnet, terwijl een zwaardere aansluiting technisch in veel gevallen niet nodig is. Hoe die vraag uitpakt voor de bouwkosten en de doorlooptijd van projecten, moet de komende maanden blijken.
Dat het systeem tegen zijn grenzen loopt, bleek afgelopen zondag. Enexis schakelde uit voorzorg een groot stroomstation in Brabant uit vanwege acute overbelasting, waardoor ongeveer 10.000 huishoudens en bedrijven tijdelijk zonder stroom kwamen te zitten. Voor bouwers onderstreept zo’n storing dat netcongestie geen abstract begrip meer is, maar een dagelijkse factor in de woningbouw van vandaag.
