Door: Redactie - 2 april 2026 |
Nee, dit is geen door AI geschreven artikel met een knullige hallucinatie in de titel. Het is ook niet de bedoeling om de associatie op te roepen met een Duits automerk. Net als de industrie staat de bouwsector voor de uitdaging om een Bouw Informatie Model (BIM) te transformeren naar een Bouw World Model. Behalve dat een BIM dan vanzelfsprekend volledig correct moet zijn opgebouwd, worden het actueel houden en beveiligen van alle informatie van essentieel belang voor het succesvol creëren en bouwen met een BWM. Lees hier hoe AI World Models en private AI de bouw- en inframarkt gaan beïnvloeden.
Net als bij de ontwikkeling van 3D-ontwerpen en additieve productietechnieken zoals 3D-printen, loopt de bouwsector enkele jaren achter op de maakindustrie. Een belangrijke reden daarvoor is natuurlijk het verschil tussen repetitieve serieproducties versus de projectmatig gerealiseerde bouw- en infrawerken. Door de maakindustrie te volgen kan de bouwsector echter profiteren van geleerde lessen met het implementeren van nieuwe technologieën. Dat geldt momenteel ook voor AI, waar we na het experimenteren met LLMs en misschien al de eerste autonome agents aan het begin van de volgende fase zijn beland. Wie de laatste weken de aankondigingen op AI-gebied heeft gevolgd, is zich bewust geworden van het feit dat er fors wordt geïnvesteerd in en gebouwd aan World Models. Deze AI-ontwikkeling wordt in de maakindustrie gecombineerd met Virtual Twins tot Industry World Models.
In tegenstelling tot een LLM, die bijzonder goed taal begrijpt (en inmiddels ook audio en video), begrijpt een World Model de fysieke wetten en causale verbanden van de werkelijkheid. Dit stelt AI in staat om te simuleren hoe producten en systemen zich in de echte wereld gedragen. Het is de stap van een slimme prater naar de virtuele tweeling voor het voorspellen en plannen in een driedimensionale context. Anders verwoord is een BWM een BIM 2.0 die in realtime actueel wordt gehouden en verrijkt is met AI-functionaliteit. Vergeleken met een BIM begrijpt een BWM echter ook bouwfysische eigenschappen, materiaalgedrag en fysieke relaties van een gebouw of kunstwerk met zijn omgeving. Tevens krijgen bouwteams in een BWM straks te maken met AI-agents die autonoom taken uitvoeren als de virtuele assistenten van projectmedewerkers. Ook deze ontwikkeling is in de maakindustrie al geen toekomstmuziek meer.
Net als voor elke automatiseringstoepassing is de kwaliteit van data voor AI de belangrijkste onderscheidende waarde. AI-modellen worden namelijk steeds meer een commodity en de benodigde architectuur is flexibel schaalbaar beschikbaar. Het werkelijke concurrentievoordeel komt dus uit de eigen, bedrijfsspecifieke data. Als de data, oftewel de I van BIM, niet klopt of onvoldoende wordt beveiligd, zijn de gevolgen niet te overzien. Zonder een solide datastrategie en -fundament blijft AI een ‘hallucinerende’ assistent, in plaats van een betrouwbare adviseur. Nu is er de afgelopen jaren gelukkig al veel tijd besteed aan het maken van afspraken over laagindelingen, objecteigenschappen en -bibliotheken voor het creëren van een correcte BIM (IFC, IDS, BCF, IDM) en een open CDE als eenduidige bron van de waarheid voor alle projectinformatie. Gelukkig, want zoveel overlegtijd is er in het AI-tijdperk niet beschikbaar.
Als een architect, constructeur, aannemer, installateur of leverancier zijn ontwerp-, project- of opdrachtgeverinformatie in een publiek AI-model invoert, geeft deze de kroonjuwelen gratis weg. Eenmaal weggeven is het intellectueel eigendom nooit meer terug te halen en beschikbaar voor de communicatie tussen AI-modellen. Zo’n datalek is te voorkomen via de ‘private AI‘-aanpak, die onder andere Cloudera promoot. Het stelt organisaties in staat om AI-modellen naar de data te brengen, of die nu in de cloud, on-premise, of aan de ‘edge’ staat, zonder dat de gebruikte data de beveiligde omgeving verlaat. Dit waarborgt de IP-bescherming en helpt te voldoen aan compliance-eisen. In zijn algemeenheid worden organisaties zich bewuster van de risico’s van het ongeoorloofde datagebruik door AI-apps. In reactie daarop zijn er al diverse tools, onder andere van Cloudflare, die voorkomen dat AI-crawlers content zonder toestemming gebruiken.
Het gebruik van AI brengt nog andere risico’s met zich mee dan een datalek, zoals verspreiding van desinformatie, deepfakes en verlies van menselijke controle over besluitvormingsprocessen. Zonder goed doordachte ethische kaders en cybersecurity-protocollen kan de afhankelijkheid van AI-modellen na verloop van tijd leiden tot onvoorziene bias en kwetsbaarheden die het imago en de integriteit van elke organisatie kunnen ondermijnen. Hoe risicovol AI-gebruik kan zijn werd onlangs pijnlijk duidelijk door de hack van ‘Lilli’, de interne AI-agent van McKinsey. Hoewel AI-tools ontwikkeld en gebruikt worden om de efficiëntie te verhogen, creëren ze ook nieuwe ingangen. Als de AI-agent van een kwaadwillende toegang krijgt tot interne informatie, kan een ‘prompt injection’ of hack leiden tot een enorm datalek. Behalve de eigen data moet natuurlijk ook de hele IT-infrastructuur in realtime effectief worden beveiligd.
Anno 2026 staat de bouwsector net als de maakindustrie aan het begin van een tijdperk waarin AI niet langer een kansrijke nieuwe technologie is, maar tot de kern van elke organisatie gaat doordringen. Met een grotere impact dan het internet en sociale media. De potentiële voordelen van AI world models gebaseerd op een BIM zijn spectaculair: variërend van sneller ontwerpen en bouwen van woningen, kunstwerken en stedelijke omgevingen, tot het creëren van slimme steden en duurzame mobiliteitsoplossingen. Natuurlijk gaan niet alle bouw- en infrabedrijven op korte termijn met AI World Models werken. Echter de innovatieve pioniers die dat wel gaan doen kunnen een groot concurrentievoordeel realiseren. De sleutel tot succes ligt in de balans vinden tussen het benutten van de menselijke nieuwsgierigheid om alle AI-mogelijkheden te ontdekken, risico’s te nemen om de innovatiecyclus te versnellen en controle te houden over de eigen data.
