Door: Redactie - 22 september 2026 |
Rijkswaterstaat wil af van het maatwerk in de besturing van bruggen, sluizen en tunnels en zet vol in op standaardisatie. In plaats van voor elk object een eigen systeem te bouwen, werkt de beheerder aan een modulaire technische architectuur. De renovatie van de Grevelingensluis in Zeeland vormt de eerste echte praktijkproef, samen met marktpartijen die de aanpak in het veld gaan toetsen.
Rijkswaterstaat beheert honderden bedienbare objecten die in de loop der jaren allemaal hun eigen software, hardware en bedieningssystemen kregen. Dat maakt het onderhoud duur en tijdrovend, stelt de dienst. Met standaardisatie wil de organisatie die wildgroei terugdringen. “Als elk object anders is, moet je elk object ook anders onderhouden. Dat heeft impact op beschikbaarheid en kosten”, zegt Jack van de Velde, coördinerend directeur industriële automatisering bij Rijkswaterstaat. De nieuwe Modulaire Technische Architectuur bouwt functies, software en hardware volgens vaste uitgangspunten op en verbindt ze met elkaar. Standaardisatie leunt daarbij op internationale normen uit de ISA- en IEC-reeksen, met nadrukkelijke aandacht voor cybersecurity via de internationale norm IEC 62443.
Bij de renovatie van de Grevelingensluis krijgt de aanpak concreet vorm. De sluis dient als proeftuin om de modulaire architectuur toe te passen, te toetsen en bij te schaven. Het object hoort bij een portfolio waarin Rijkswaterstaat samen met bouwcombinatie STROOOM drie Zeeuwse sluizen vernieuwt: naast de Grevelingensluis gaan ook de Roompotsluis en de Bergse Diepsluis op de schop. STROOOM bestaat uit BAM Infra Nederland, Equans en Demako, die in 2025 tekenden voor het sluizentrio. De werkzaamheden aan de Grevelingensluis starten in 2027 en raken de civiele techniek, de werktuigbouw, de elektrotechniek en de industriële automatisering van de installaties. Ervaringen uit dit project reizen daarna mee naar volgende renovaties.
Rijkswaterstaat en de markt willen voorkomen dat de standaardisatie leidt tot nieuwe gesloten systemen. Vooraf moeten partijen duidelijke afspraken maken over de data in de technische modules en over wie daar toegang tot krijgt. Van de Velde zet daarom in op open standaarden, zodat systemen ook op de lange termijn beheerbaar en overdraagbaar blijven en de beheerder niet vastraakt aan één leverancier of oplossing. De standaardisatie ontstaat samen met marktpartijen, onder meer via digitale sessies en het gezamenlijke kennisplatform GRIP. Voor de bredere infrastructuur betekent dit dat bruggen, sluizen en tunnels op termijn volgens dezelfde principes werken.
Een groot voordeel verwacht de Taskforce Infra bij het onderhoud. Wanneer de systemen van uiteenlopende objecten volgens dezelfde principes zijn opgebouwd, doorgronden servicetechnici een stroing sneller en verhuist opgedane kennis makkelijker naar een volgend project. Volgens Erwin Beishuizen, directeur Infra bij Equans, maakt een vergelijkbare architectuur het bovendien eenvoudiger om gegevens uit installaties te ontsluiten en te analyseren, wat ruimte geeft voor datagedreven onderhoud en predictive maintenance. Voor het beheer van bruggen en tunnels moet die standaardisatie het werk uiteindelijk voorspelbaarder en efficiënter maken, en zo de beschikbaarheid van het hoofdnetwerk vergroten.
