Door: Redactie - 25 september 2026 |
Rijkswaterstaat stelt de aanbesteding voor het nieuwe besturingssysteem van de Maeslantkering voor de tweede keer uit, na scherpe kritiek van het Adviescollege ICT-toetsing (AcICT). Het huidige systeem bevat bijna honderd bekende softwarefouten die tot ernstig falen kunnen leiden. Toch noemt de waakhond ook de geplande vervangingsaanpak onvoldoende zeker. Minister Vincent Karremans laat het project daarom eerst herzien, voordat de aanbesteding daadwerkelijk van start gaat. Het is al de tweede vertraging in minder dan een jaar tijd.
De aanbesteding voor de vervanging van het Bedienings- en Besturingssysteem Waterweg (BESW) stond al eerder onder druk. In december 2025 schoof de start al zeven maanden op, van februari naar september 2026, om de uitkomsten van lopende kwaliteitstoetsen te kunnen verwerken. Die extra tijd bleek niet genoeg. Het AcICT publiceerde in augustus 2026 een adviesrapport waarin het de aanpak van Rijkswaterstaat opnieuw afkeurt, ditmaal op inhoudelijke gronden. Volgens de waakhond stuurt de stuurgroep te dominant op een harde deadline in plaats van op een zo betrouwbaar mogelijk besturingssysteem voor de Maeslantkering.
Voor de Maeslantkering, de stormvloedkering die Rotterdam sinds 1997 beschermt tegen hoogwater vanuit zee, is dat volgens het AcICT allesbehalve een formaliteit. Het rapport is te lezen in het adviesrapport over het BESW, waarin het AcICT de huidige staat van het systeem “onacceptabel” noemt voor een veiligheidskritisch object als dit.
De kern van de kritiek zit in de manier waarop Rijkswaterstaat de betrouwbaarheid van de nieuwe besturing van de Maeslantkering wil berekenen. De gebruikte modellen gaan uit van hardware, waar slijtage een voorspelbaar patroon volgt. Softwarefouten gedragen zich anders en laten zich vooraf lastig uitdrukken in een faalkans. Volgens het AcICT levert de huidige rekenmethode daardoor schijnzekerheid op, in plaats van een werkelijk betrouwbaarder systeem. Rijkswaterstaat zou leveranciers bovendien beoordelen op diezelfde bekritiseerde modellen, waardoor een aanbieding goed kan scoren in de berekening zonder dat de techniek daadwerkelijk de beste is.
Ook op governance scoort het project onvoldoende, oordeelt het AcICT. De aanpak volgt standaardprocedures voor gewone projecten, terwijl de veiligheidsnorm IEC 61508 juist om extra aandacht voor functionele veiligheid vraagt. Verdere standaardisatie van besturingssystemen bij vergelijkbare kunstwerken had die risico’s volgens deskundigen kunnen beperken. Externe deskundigen kregen in het traject bovendien weinig ruimte, terwijl juist bij kritieke infrastructuur zoals de Maeslantkering onafhankelijke toetsing onmisbaar is.
Voor de bouw- en technieksector verschuift de opdracht opnieuw naar een onzekere datum. Rijkswaterstaat werkt het advies eerst uit tot een aangepast plan, voordat het de markt opnieuw raadpleegt. De oplevering van het nieuwe systeem voor de Maeslantkering, oorspronkelijk gepland voor 2030, komt daarmee verder onder druk te staan. Voor marktpartijen in de waterbouw betekent dit vooral meer tijd om zich voor te bereiden op een aanbesteding die zwaarder leunt op aantoonbare expertise in functionele veiligheid, in plaats van op prijs alleen. Wie kan aantonen dat hij met modelgebaseerd testen en formele methodes werkt staat straks sterker.
