Door: Redactie - 13 juli 2026 |
Het ministerie van Economische Zaken opent de internetconsultatie over het Besluit Milieuprestatie-eisen GWW, waarmee de nieuwe MKI-eisen voor aanbestedingen in de grond-, weg- en waterbouw concreet worden. Volgens de voorgestelde systematiek valt straks ongeveer 47 procent van het totale GWW-marktvolume onder de verplichtingen. Opdrachtgevers krijgen daarmee voor het eerst een landelijke ondergrens voor de milieuprestatie van asfalt en beton.
Het conceptbesluit verplicht publieke opdrachtgevers om bij aanbestedingen een maximale Milieukostenindicator op te nemen voor aangewezen soorten asfalt en beton. Die maximumwaardes gaan gelden als harde technische specificatie in de aanbestedingsstukken. De precieze grenswaardes volgen later in een ministeriele regeling en gaan vervolgens elke twee jaar op de schop. Met deze MKI-eisen wil het kabinet de milieu-impact van de meest gebruikte bouwstoffen stapsgewijs terugdringen.
Opdrachtgevers mogen strenger zijn dan de landelijke ondergrens. Ze kunnen aanvullende duurzaamheidseisen stellen, bijvoorbeeld voor het aandeel recyclaat of biobased materiaal, zolang die niet botsen met de landelijke systematiek. De keuze voor asfalt en beton is bewust: samen zijn deze materialen goed voor minstens 30 procent van de milieu-impact in de sector. De MKI-eisen beginnen daarom bij deze twee bouwstoffen.
Naast de producteisen komt er een tweede verplichting voor grotere projecten. Bij GWW-werken boven de Europese aanbestedingsdrempel die op beste prijs-kwaliteitsverhouding worden gegund, nemen opdrachtgevers voortaan een milieugerelateerd gunningscriterium op. Inschrijvers tonen dan de MKI-waarde van het volledige werk aan, waarbij een lagere waarde de kans op gunning vergroot.
De opdrachtgever bepaalt vooraf welke onderdelen van het project in de berekening meetellen. De verplichting geldt niet voor opdrachten die puur op laagste prijs worden gegund, en evenmin voor losse diensten of leveringen. Zo blijven de nieuwe MKI-eisen gericht op de projecten met de grootste milieuwinst. Voor inschrijvers betekent dat een scherpere onderbouwing van hun materiaalkeuze, want de milieuprestatie telt voortaan direct mee in de score van hun aanbieding.
Het kabinet laat de gunningsverplichting voorlopig alleen gelden vanaf de Europese aanbestedingsgrens. Volgens de toelichting biedt die grens de beste balans tussen milieuwinst en uitvoeringslasten voor aanbestedende diensten. Op basis van historische aanbestedingsdata valt daarmee ongeveer 47 procent van het GWW-marktvolume onder de regeling. Daarmee raken de MKI-eisen vooral de grotere wegen- en waterbouwcontracten.
Het ministerie houdt wel een slag om de arm. Later kijkt het kabinet of de drempel omlaag kan, zodat meer projecten onder de verplichting komen te vallen. Voor kleinere aannemers betekent de gekozen grens dat een fors deel van het straatwerk en klein onderhoud voorlopig buiten het directe kader blijft. Toch verwacht de branche dat veel gemeenten de systematiek vrijwillig zullen overnemen, omdat een eenduidige methode het aanbesteden voorspelbaarder maakt.
Om verschillen tussen opdrachtgevers te beperken wijst het besluit de Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken aan als verplichte rekenmethodiek. Materialen en complete GWW-projecten gaan daarmee op een uniforme manier door de molen. Het ministerie hoopt zo een einde te maken aan de wildgroei aan duurzaamheidsmethodieken die opdrachtgevers nu naast elkaar gebuiken. De MKI-eisen krijgen pas betekenis als iedereen dezelfde meetlat hanteert.
De internetconsultatie gaat uitsluitend over de uitwerking van de algemene maatregel van bestuur. Het onderliggende wetsvoorstel, dat de wettelijke plicht voor milieuprestatie-eisen bij GWW-aanbestedingen invoert, ging eerder al de consultatie in. De exacte hoogte van de maximale MKI-waardes maakt geen deel uit van deze ronde.
Belanghebbenden kunnen tot en met 24 augustus 2026 reageren op het conceptbesluit. Het ministerie vraagt daarbij expliciet of de maatregelen bijdragen aan meer eenduidigheid in het inkoopbeleid. Voor de bredere infrastructuur in Nederland tekent zich hoe dan ook een strakker kader af, waarin de milieuprestatie van elk project zwaarder gaat wegen dan nu.
