Door: Redactie - 6 april 2026 |
De gemeente Vught pakt de woningbouwcrisis aan met een opvallende strategie: vergunningsvrij bouwen. Samen met bouwbedrijf Heijmans wil de gemeente bij het project Buitenplaats Kraaijenberg zo’n 275 woningen realiseren zonder omgevingsvergunning. Daarmee loopt Vught voorop in Noord-Brabant. De verwachting is dat de huizen anderhalf tot twee jaar eerder klaar zijn dan bij een traditioneel traject.
Sinds de invoering van de Omgevingswet in januari 2024 kunnen gemeenten woningbouw toestaan zonder dat daarvoor een aparte omgevingsvergunning nodig is. De voorwaarde: het bouwplan moet volledig passen binnen het omgevingsplan van de gemeente. Dat bespaart tijd, vermindert administratie en voorkomt langdurige juridische procedures. Vught is de eerste Brabantse gemeente die deze mogelijkheid daadwerkelijk wil toepassen.
Het college van burgemeester en wethouders heeft het voornemen uitgesproken om vergunningsvrij bouwen in te zetten bij het project Kraaijenberg. De gemeenteraad moet het besluit nog goedkeuren. Wethouder Jos den Otter toont zich enthousiast: “Bij het uitwerken raakten we er steeds meer van overtuigd dat het goed mogelijk is. Dat vraagt wel om goede afspraken vooraf en een uitgebreidere voorbereiding van het omgevingsplan.”
Vergunningsvrij bouwen stelt hoge eisen aan de voorbereiding. Vooraf moet precies duidelijk zijn welk type woning waar komt te staan. Het bouwbedrijf Heijmans heeft volgens de gemeente de capaciteit om plannen zo nauwkeurig uit te werken dat het omgevingsplan daar naadloos op aansluit. Hierdoor voldoen de woningen direct aan alle regels, en hoeft niemand achteraf alsnog een vergunning aan te vragen.
Die zorgvuldige voorbereiding kost weliswaar meer tijd in de planfase, maar levert uiteindelijk een forse tijdwinst op. De gemeente en Heijmans gaan nu samen het omgevingsplan opstellen. Den Otter benadrukt daarbij dat de betrokkenheid van omwonenden gewaarborgd blijft.
De provincie Noord-Brabant riep gemeenten eerder al op om de wettelijke mogelijkheid voor vergunningsvrij bouwen goed te benutten. Gedeputeerde Wilma Dirken (VVD) van Ruimte en Wonen reageert dan ook verheugd op het initiatief uit Vught. “Dit is precies de beweging die we nodig hebben. De woningnood is groot, in Vught én in de rest van Nederland,” aldus Dirken.
Ze voegt daaraan toe: “Ik pleit hier al langer voor, en het is geweldig om te zien dat Vught en Heijmans nu laten zien dat het ook echt kan. Ik hoop van harte dat veel meer gemeenten dit voorbeeld volgen en de versnelling omarmen.” Het is een hoopvolle boodschap, al valt het nog te bezien hoeveel gemeenten de benodigde capaciteit en expertise in huis hebben om hun omgevingsplan zo gedetaileerd op te stellen.
Een veelgehoorde zorg bij vergunningsvrij bouwen is dat omwonenden en andere belanghebbenden hun recht op bezwaar verliezen. Dat is echter niet het geval. De ruimtelijke afweging verschuift naar het moment waarop de gemeente het omgevingsplan vaststelt. Belanghebbenden kunnen op dat moment zienswijzen indienen en eventueel naar de rechter stappen. De toetsing vindt dus niet meer plaats bij elke afzonderlijke vergunningsaanvraag, maar eerder in het proces.
In de praktijk betekent dit dat gemeenten hun huiswerk nog beter moeten doen bij het opstellen van het omgevingsplan. Dat is een uitdaging, maar tegelijkertijd een kans om het bouwproces structureel te versnellen. Met de huidige woningnood in Nederland, waar volgens het CBS het woningtekort in 2024 rond de 400.000 woningen lag, is elke gewonnen maand er een.
