Door: Redactie - 26 februari 2026 |
Na jaren van juridische strijd en moeizame onderhandelingen hebben de gemeente Amsterdam en chemiebedrijf Ketjen eindelijk een compromis bereikt over woningbouw in het Hamerkwartier. Het voormalige bedrijventerrein in Amsterdam-Noord moet ruimte bieden aan 6.500 nieuwe woningen. De eerste bouwactiviteiten starten naar verwachting in 2027, maar de weg ernaartoe was allesbehalve eenvoudig.
Het Hamerkwartier staat al jaren centraal in een van de meest complexe woningbouwdossiers van Amsterdam. De gemeente wil het gebied, dat nu vooral als bedrijventerrein fungeert, transformeren tot een gemengde woon-werkwijk. Maar chemiebedrijf Ketjen, dat er een fabriek exploiteert, verzette zich herhaaldelijk tegen de plannen. De kern van het geschil: veiligheid. Hoe bouw je duizenden woningen op korte afstand van een chemische installatie zonder onaanvaardbare risico’s voor toekomstige bewoners?
De Raad van State vernietigde tweemaal het bestemmingsplan voor het Hamerkwartier. Volgens de hoogste bestuursrechter had Amsterdam geen goed zicht op de risico’s van woningbouw nabij het chemiebedrijf. Het waren pijnlijke tegenslagen voor de gemeente, die de woningnood in de stad graag sneller had willen aanpakken. Na de uitspraken paste Amsterdam het plan grondig aan om aan alle voowaarden te voldoen.
De afspraken tussen Amsterdam en Ketjen gaan verder dan een simpele handdruk. Beide partijen investeren samen in extra veiligheidsmaatregelen op het fabrieksterrein. Daarnaast rijdt er voortaan minder vrachtverkeer vanaf de fabriek over de Johan van Hasseltweg. Die maatregelen moeten het mogelijk maken om woningen in de directe omgeving van het chemische complex te bouwen zonder dat de veiligheidsnormen in het geding komen.
Het compromis heeft betrekking op alle bestemmingsplannen voor het ontwikkelgebied, waaronder die voor de Hamerkop en het Draka-terrein. Dat bevestigt een woordvoerder van de gemeente Amsterdam. Het is een brede overeenkomst die de weg vrijmaakt voor de volledige gebiedsontwikkeling. Toch is het de vraag of alle risico’s daadwerkelijk voldoende in kaart zijn gebracht; de eerdere afwijzingen door de Raad van State stemmen wat dat betreft tot enige voorzichtigheid.
De gemeente begint de uitvoering in de Hamerkop, het noordwestelijke deel van het Hamerkwartier. Hier plant Amsterdam de bouw van 1.200 woningen. De planmakers behouden de iconische Storkhal en de horeca- en sportvoorzieningen die er nu gevestigd zijn. Ook de Zamenhof, een bedrijvenblok bij de veerpont richting Java-eiland, blijft minstens vijftien jaar bestaan.
Het stedenbouwkundig plan wijkt op meerdere punten af van de oorspronkelijke versie uit 2022. In plaats van losse bebouwing op afzonderlijke kavels komen er twee gesloten bouwblokken met groene daktuinen. De nieuwbouw schuift bovendien iets naar achteren ten opzichte van de fabriek van Ketjen. Die aanpassing is een direct gevolg van de uitspraak van de Raad van State in 2024, die oordeelde dat de gemeente de belangen van het chemiebedrijf beter moest afwegen.
De verhouding tussen woningtypen in het Hamerkwartier is aangepast. De gemeente hanteert nu een verdeling van dertig procent sociale huur, dertig procent middeldure huur en veertig procent vrije sector. Die verschuiving roept vragen op. Amsterdam kampt immers met een enorm tekort aan betaalbare woningen, en veertig procent vrije sector is een fors aandeel. Tegelijkertijd zijn de hoge grondprijzen en bouwkosten in de stad een realiteit waarmee ontwikkelaars rekening moeten houden.
Het totale ontwikkelgebied grenst aan de IJpleinbuurt, de Vogelbuurt, Vogeldorp, het W.H. Vliegenbos, het vroegere Akzo-terrein (nu Albemarle) en het IJ. Met een oppervlakte van ongeveer 400.000 vierkante meter biedt het Hamerkwartier ruimte voor een volledig nieuwe stadswijk. In totaal plant de gemeente hier 6.500 woningen, waarmee het een van de grootste binnenstedelijke transformatieprojecten van Nederland vormt.
De doorbraak in het Hamerkwartier komt op een moment dat de woningnood in Amsterdam historisch hoog is. De gemeente Amsterdam probeert met grootschalige gebiedsontwikkelingen zoals het Hamerkwartier het tij te keren.
Of de eerste woningen daadwerkelijk in 2027 klaar zijn, hangt af van meerdere factoren. De bestemmingsplannen moeten nog definitief worden vastgesteld en nieuwe juridische bezwaren zijn niet uitgesloten. Maar het feit dat Amsterdam en Ketjen nu op één lijn zitten, neemt wel een van de grootste obstakels weg. Voor de duizenden woningzoekers in Amsterdam-Noord is dat in ieder geval een hoopvol signaal, al moeten ze nog even geduld hebben.
