Door: Redactie - 23 juni 2026 |
De baggersector staat voor een stevige opgave: emissieloos baggeren wordt het doel, maar de weg ernaartoe vraagt om forse investeringen en gedeelde kennis. Rijkswaterstaat en het samenwerkingsplatform ZEDhub trekken de sector daarom mee. Vanaf september 2026 starten drie onderzoeksprojecten die openstaande kennisgaten moeten dichten, zodat aannemers en baggeraars hun keuzes voortaan op harde cijfers kunnen baseren in plaats van op losse aannames.
Voor bouwprofessionals in de grond-, weg- en waterbouw is verduurzaming allang geen abstract thema meer. Rijkswaterstaat stuurt betrokken partijen aan om gericht te innoveren binnen zogeheten transitiepaden. Het pad Kustlijnzorg en Vaargeulonderhoud mikt rechtstreeks op emissieloos baggeren. ‘Daarvoor zijn ingrijpende innovaties nodig die voor losse bedrijven hoge investeringen betekenen’, legt innovatieadviseur Maarten Molhoek van Rijkswaterstaat uit. Door de hele waterbouw mee te nemen in één gedeelde kennisagenda wil de dienst voorkomen dat elk bedrijf apart het wiel opnieuw uitvindt. De agenda volgt drie sporen: kennis opbouwen, ervaring opdoen met koplopers en die inzichten breed delen om op te schalen. Die gezamenlijke aanpak moet de overstap betaalbaar en haalbaar houden voor zowel grote als kleine spelers in de markt.
De stap naar emissieloos baggeren is technisch en financieel lastig. Rijkswaterstaat ging daarom een meerjarige samenwerking aan met ZEDhub, een initiatief van Boskalis, Damen, Royal IHC en Van Oord. Het platform wil emissieloos baggeren in 2030 mogelijk maken, technisch, economisch en juridisch. ‘Wij brengen overheid, kennisinstellingen en industrie samen in de gouden driehoek’, vertelt directeur Arjen de Jong van ZEDhub. ‘Bedrijven met verschillende belangen laten we op dezelfde manier meedoen, van technologieleveranciers en scheepsbouwers tot baggeraars.’ Twee keer per jaar komen alle partijen fysiek bijelkaar, en samen met de Vereniging van Waterbouwers ontwikkelde het platform een kennisomgeving waarin de sector betrouwbaar nieuwe inzichten en best practices uitwisselt.
Binnen de kennisagenda hebben Rijkswaterstaat, ZEDhub en hun partners drie onderzoeksprojecten klaarliggen. De nadruk ligt op emissieloos baggeren in zoutwater, wat een stuk weerbarstiger is dan in zoetwater. In zoetwater vaart de sector immers al rond met elektrische schepen. Het eerste project kijkt naar nabehandeling van uitlaatgassen bij bestaande motoren, ook in combinatie met alternatieve brandstoffen zoals methanol. Het tweede draait om hybride aandrijving, waarbij batterijen of supercondensatoren energie opslaan zodat de motor lichter belast raakt, vergelijkbaar met de aanpak achter elektrische en waterstofaangedreven machines op de bouwplaats. Daarmee dalen verbruik én uitstoot fors, terwijl een kleinere en zuinigere motor volstaat. Voor de sector betekent dit dat schone technieken eerst in de zwaarste omstandigheden hun waarde moeten bewijzen.
Het derde onderzoek ontwikkelt standaarden en procedures voor het veilig gebruik van alternatieve brandstoffen aan boord, met e-methanol als belangrijkste kandidaat. Wat dit traject apart maakt, is de afspraak dat de resultaten openbaar worden. ‘Alle partijen gaan ermee akkoord dat de uitkomsten breed beschikbaar komen, daar zijn we trots op’, zegt Molhoek. Volgens De Jong hoort die openheid bij volwassen samenwerken: ‘Bij open innovatie maak je juist heldere afspraken over wat je wel en niet deelt.’ Zo wordt emissieloos baggeren een opgave van de hele sector en niet van één enkele koploper. Juist die gedeelde basis brengt emissieloos baggeren sneller binnen handbereik.
Parallel aan het onderzoek zet het transitiepad ook koploperprojecten in de markt, onder meer bij de Waddenzee en in de haven van Rotterdam. Marktpartijen die zo’n project gegund krijgen, toetsen de onderzoeksresultaten in de praktijk en brengen veelbelovende technieken een stap dichter bij commercieel gebuik. De lessen daaruit deelt het transitiepad opnieuw met de rest van de markt. Zo ontstaat een leercurve waarvan ook kleinere baggeraars en toeleveranciers profiteren. Voor aannemers en baggeraars betekent dit dat zij straks scherper kunnen inschrijven, omdat ze beter weten welke uitstootwinst en welke risico’s een techniek oplevert. Rijkswaterstaat kan op zijn beurt ambitieuzer uitvragen en daagt de markt uit om verder te kijken.
